editör_Fikret_Korur

GÖK’TEN YAĞAR…Bilin Bakalım Nedir?


0
Categories : GÜNCEL YAZILAR

14.02.2013 tarihinde, gündüz vakti eşine az rastlanır bir olay gerçekleşti.

Aslında meteor yağmurlarına biz fizik ve astronomi ile uğraşanlar alışığız. Fakat Rusya’nın Çelyabinsk kentinde güpegündüz, insanların yaşam alanına ulaşan bu Gök Taşlarına bugüne kadar pek rastlamadık. Şimdiye kadar yeryüzüne birçok göktaşı düştüğünü biliyoruz, çünkü bunların çukurları var. Göktaşı yere çarpmadan önce sıcaklıkla aşırı ısınarak bir iç patlama yaşamış ve parçaları otomobillerin içine girmiş, parçalanmanın etkisi ile bir okulun camları duvarları hasar almış. İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Vadim Kolesnikov ise yaklaşık 400 yaralı olduğunu belirtmiş ki ayakta tedavi görenlerle beraber yaralıların 1000 kişi olduğu belirtiliyor.

İnsanoğlu Doğal bir olay karşısında yine çok başarılı olamadı. Yeryüzünden meteor ve gök cismi gözlemi yapan yüzlerce binlerce araştırmacı, bu yağmurun sonuçlarının bu noktalara varacağını tahmin edemedi. NASA 15 Şubatta bir asteroidin çarpacağından bahsediyordu ama bunlar onun parçaları mı bilmiyoruz?Bugüne kadar çocuklarımıza gökten yağan şeyler olarak yağmur, kar, toz, dolu, kurbağa anlatırken zorlanmıyorduk ama yanarak inen taşları nasıl açıklayacağız acaba?

BEN size biraz yardımcı olmaya çalışayım.

Bildiğimiz şudur ki; Kanada’da (50-300 milyon yıllık) 4 adet, Amerika’da 49 bin yıllık 1 adet, Afrika’da (1,5 milyon-200 milyon yıllık), Avustralya’da 150 milyon yıllık, Tacikistan’da 10 milyon yıllık dev göktaşı çukurları bulunmaktadır. Hatta ülkemizde de Ağrı-Doğubayazıt’ta oldukça büyük bir göktaşı çukuru bulunmaktadır. Çukurun genişliği aslında düşen parçanın büyüklüğünden (çapından) fazladır. Çünkü çarpmanın hızı ile küçük bir taş kendisinin 2-3 katı genişlikte bir bölgedeki kum-toprağı kenara doğru itebilir. Yani bugüne kadar binlerce kez göktaşı yeryüzüne çarpmıştır. Aşağıdaki linkte bulunan haritayı incelediğinizde Dünya’da ve Türkiye’de hangi Bölgelerde Yoğunlaştığını görebilirsiniz.

M.Ö. 2300’den bu yana Dünya’da meteor isabet eden yerlerin HARİTASI için tıklayınız. 

Bir metreden büyük boyutlardaki meteorların atmosferde yandıktan sonra geriye kalan kısımları yeryüzüne ulaşır [BİLGİ: Meteor yeryüzüne kadar ulaşırsa meteorit (GÖKTAŞI) olarak isimlendirilir]. Asteroit Kuşağı’nda çapı 1 km’den büyük en az 1000 asteroid olduğu tahmin edilmektedir. Ortalama 300,000 yılda bir bunlardan biri Dünya’ya çarpar. 1908’de Rusya’nın Sibirya bölgesinde yere inmeden patlayan bir göktaşının sesinin Londra’dan duyulduğu söylenmektedir. Daha büyük olanların yörüngelerinden ayrılıp çarpışma riski oldukça azdır (veya seyrektir). 65 milyon sene önce, dinazorların yok olmasına bir asterodin (kimileri kuyrukluyıldız da demektedir) neden olduğu kabul gören bir savdır.

GÖKTAŞLARININ ÖZELLİKLERİ

• Rengi: Meteoridin yapısında içerdiği elementleri tanımak açısından önemlidir.

RENK

ELEMENT

Turuncu–Sarı

Sodyum

Sarı

Demir

Mavi –Yeşil

Magnezyum

Mor

Kalsiyum

Kırmızı

Silikon

 

İz: İzlerin kalıcılığı bir kaç saniye ve birkaç dakika kadar değişir.

Parlaklık: Meteorun büyüklüğü ile doğru orantılıdır.

Hız: Atmosfere girdikten sonra yüksek artış gösterir (yaklaşık saatte 70 km).

 

 Kaynaklar:

http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1121475&CategoryID=81

http://rasathane.ankara.edu.tr/populer/pak/meteor_yagmuru.pdf

 

 Dr. Fikret KORUR (20.02.2013)

Telif hakkı © 2021 Tüm hakları saklıdır. Güncelleme: 08.01.2021 -- İlk Yayım: 01.12.2011 - Designed by: Fikret Korur - Powered By: Wordpress - Astral Theme