editör_Fikret_Korur

ALBERT EINSTEIN


0
Categories : BİLİM ADAMLARI

albert_einstein_message

d. 14 Mart 1870, Ulm – ö. 18 Nisan 1955, New Jersey

 Albert Einstein, 14 Mart 1870’ de Ulm, Baden Württemberg, Almanya’ da doğdu. Ailesinin elektrik makineleri üreten bir dükkânı vardı. Bir Yahudi olmasına karşın Münih’ te bir Katolik eğitimi aldı. Okul yıllarında parlak bir öğrenci olmak bir yana, tersine öğreniminde yavaştı.

1894 yılında, iş yaşamında başarısızlığa uğrayan aile, Milano’ ya gitti. Albert, lise eğitimini sürdürdü. Fakat başarısızdı ve öğretmenlerinin öğüdünü dinleyerek okuldan öğretimini tamamlamadan ayrıldı. Biraz değişik olan bir başka anlatıya göre; 15 yaşında daha şimdiden çalışmasına kedi matemetik, fizik ve felsefe kitapları üzerinde yoğunlaştıran Einstein’ın sınıfta bulunmasın olgusu, öteki öğrencilerin öğretmene saygılaraını yok ettiği için öğretmenlerinden biri okulu bırakması önerisinde bulundu.

İtalya’ da yarı yıllık bir tatilden sonra İsviçre’ de girdiği Federal Uygulamalı Bilimler Kurumu sınavını kazanamadı. Aarau’ da bir İsviçre okulunda okuması öğütlendi. Burada öğretmenleri daha yumuşak ve daha hoşgörülüydüler. James Clerk Maxwell’ in elektromanyetik kuralını incelemeye başladı. Aarau okulunu bitirdikten sonra Einstein, Federal Uygulamalı Bilimler Kurumu’ na girdi. Hiçbir zaman iyibir öğrenci olamayacağını kabul eden Einstein, bu eksikliğini arkadaşı Marcel Grossman’ da giderdi.

Kendisi kütüphane ya da laboratuarda çalışırken, Marcel matematik derslerinde tuttuğu harika notları sınav öncesinde arkadaşı ile paylaştı. Einstein daha sonra “Eğer bu notlar olmasaydı ne olacağını düşünmesem daha iyi olur.”sözleriyle dostuna saygısını kabul etti. Maxwell ile tanışıklığını yanısıra, Einstain yeni dostu mühendis Michele Besso aracılığıyla Ernest Mach’ ın yazıları ile tanıştı. Düşüncelerinde bir daha etkisinden kurtulamayacı kuşkucu dönüş yer aldı. 1900 yılında iyi olmayan bir derece ile okulu bitirdi. Bir üniversite öğretmenlik işi bulmaya çalıştı. Ama İsviçre vatandaşı değildi ve üstelik bir Yahudiydi.

1901 yılında ders notlarını kullandığı arkadaşının babasının nüfuzuyla Berne’ de Patent Bürosunda bir ast memur olarak iş buldu. Üniversite ile herhangi bir bağıntısı olmaksızın fizik çalışmalarını sürdürdü. 1903 yılında Einstein, sınıfındaki tek kız öğrenci olan Sırp Mileva Mariç ile evlendi. Mariç’ ten bir kız çocuğu oldu. Einstein, kızını bir evletlık olarak verdi. 1904’ te bir oğlu ve 1910’ da ikinci bir oğlu doğdu. 1905 yılı Einstein’ ın tansıklar yılı oldu. Alman Fizik Yıllığında (annalen der Physik) beş denemesi yayımlandı ve aynı yıl Ph.D.’ sini kazandı.

Denemelerden biri belli metallerin üzerine düşen ışığın elektron yayılımını uyarmasını sağlayan fotoelektrik etki ile ilgiliydi. Lenard 1902’ de yayılan, elektronların erkelerinin ışığın yeğinliğine bağımlı olmadığını bulmuştur. Parlak bir ışık daha büyük bir sayıda elektronun yayılımına neden oluyor, ama bunların erkelerinin artmasına yol açmıyordu. Bilinen fiziksel kuramlar bu etkiyi açıklamıyordu. Einstein, fenomene Planck’ ın beş yıl önce geliştirdiği “nice” kuramını uyguladı. Işığın tek bir dalga boyunun, değişmez erke içerikli “nicelerinden” (fotonlardan) yapılmış olduğu için, bir metel atomu tarafından soğrulacağını ve yalnızca değimez erke içerikli bir elektronu dışarıya atacağını ileri sürdü. Her durumda, elektronun erkesi dalga boyu tarafından belirleniyordu. Erke yeğinliği kısa dalgalı ışıklarada daha yüksek ve uzun dalgalı ışıklarda daha yüksek ve uzun dalgalı ışıklarda daha zayıf olmak üzeri (Einstein 1921 Nobel fizik ödülünü görelilik kuramı ile değil ama bu kuramı ile kazandı.)

1909 yılında Einstein Zürih Üniversitesinde kötü bir ücretle bir profesörlük buldu. Ama dikkatleri çekmeye başlamıştı. Max Planck ile tanıştı. Prag’ daki Alman Üniversitesinden tam profesörlük için bir çağrı aldı. Burada Paul Ehrenfest ile tanıştı ve onunla birkaç saat içinde arkadaş oldu.

1912 yılında Einstein İsviçre Federal Uygulamalı Bilmler Kurumundan profesörlük için bir çağrı aldı. Orada şimdi bir Matematik Pröfesörü olan Grossmann ile yeniden buluştu ve birlikte Matematik çalıştı. Genel görelilik kuramına doğru çalışması için zorunlu gördü Kuram ve Uygulayımları öğrenmeye başladı. Orada bir başka arkadaşı Frederich Adler tarafından 2. Enternasyonel çevresi ile tanıştırıldı.1913’de, Berlin’ de Planck’ ın desteği ile Kaiser Wlilhelm Fizik Kurumunda bir görev aldı.

1914 yılında 1. Avrupa savaşı başladı, ama bir İsviçre yurttaşı olan Einstein, bunlardan etkilenmedi. Barıştan yana bir bildiriye imza verdi. Aynı yıl Alman hükümeti Einstein’ a Berlin’de bir üst araştırma konumu ve saygın Prusya Bilimler Akademisinde bir üyelik sundu. Einstein Alman yurttaşlığından vazgeçmiş olmasına karşın, teklifin çekiciliğine de dayanamadı. Einstein ayrıca ünün çekiciliğine de dayanamadı ve karısına ayıracak zaman bulamadı. Mileva “sevgi açlığı” çektiğini yazdı. Einstein, kuzeni Elsa Löwenthal ile ilişkiye girdi. Mileva’ dan o yıl ayrıldı ve 1919’ da boşandı. Daha sonra 1915’ te Genel Görelilik Kuramına olarak bilinecek olan denemesini yayımladı. (Kuram, ilk olarak bir gezegenin gün ötesinde ki kaymanın olanağını açıklıyordu. İkinci olarak ışığın yeğin yerçekimi alanlarında bir kızıla kayma yapacağını gösteriyordu.

Üçüncü olarak görelilik kuramı ışığın yerçekimi alanı tarafından saptırılmasından mekanik kuramın öngördüğünden çok daha fazla olduğunu gösteriyordu.)

1918 yılında, Einstein Alman Demokratik Partisinin doğuşunu bildiren manifestoyu imzalayan ilk kişilerden biri oldu ve daha sonra Alman yurttaşlığını kabul etti. 1919 yılında, iki kız çocuğu olan Elsa Löwenthal ile evlendi. 1920’ de Almanya’ nın savaşta yenilgisiyle işçi ve asker konseyleri çoğalmış, “devrimlerin” ardı arkası gelmiyordu. Einstein , genç Wermar Cumhuriyetinin resmi olmayan sözcüsü olarak, Almanya’ nın eski düşmanlarının sürmekte olan düşmanca tutumlarını protesto etti ve Belçika’ da toplanan Üçüncü Solvey Kongresine katılmadı. Militarizme karşı eylemlerini sürdürdü. 1922 yılında Nobel ödülünü almak için İsveç’ e gitti. Ayrıca 20’ lerde İngiltere, Fransa, avusturya, çekoslovakya ve Güney Amerika’ ya yolculuklar yaptı.

1930 ve 1933 yılları arasında her kişi Kaliforniya Uygulayım Kurumunda, her ilkbahar Berlin’ de geçirdi. Bu arada Almanya’ da anti-Semitizm ve Nazi devimi güçleniyordu. 1932 senesinde Almanya’ dan ayrıldı ve bir daha geri dönmedi. 1933 yılında birkez daha Alman yurttaşlığından vazgeçti. New Jersey, Princeton, Institute for Advanced Study ‘ ye katılması için bir çağrı kabul ederek ABD’ ye yerleşti.

1936 yılında karısı Elsa öldü. 1936 yılında Einstein, nükleer fizikle ilgilenmedi. O, kuramcı ve matemetikçiydi. Bu nedenle o yıl ona yardım isteğiyle gelen nükleer fizikçilerin kafalarından olan şey bilimsel değil ama politik bir sorundu. Uranyum çekirdeğinin yarılması yakınlarda keşfedilmiştir. Eski bir dostu olan Leo Szilard ve başkaları Uranyumun olağanüstü yıkıcı etkisi olan bombalar üretmek için kullanılabileceğini belirttiler. Nazi Almanyasının böyle bombalar yapabileceğinden korkuyorlardı. On yıllardır pasifist olduğunu vurgulamış olan Einstein, Amerikan Başkanı F.D. Roosevelt’ e sunulan ve ondan bomba yapma konusunda eyleme geçmesiniisteyen bir mektubu imzalamayı kabul etti. 1940’ da imzalanan bir ikinci mektub Bileşik Devletler hükümetini nükleer bomba yapımı konusunda devire geçti. (Bomba Oppoenheimer tarafından yapıldı ve Einstein’ ın üretimde herhangi bir rolü olmadı. Naziler için bomba yapımını üstlenen ise Helsenberg’ den başkası değildi. Kütle hesaplamalarındaki yanlışlıklar tarafından tasardan vazgeçmeye götürüldü.)

1940 senesinde Einstein, Amerikan yurttaşlığına geçti.1952’ de önerilen İsrail Cumhurbaşkanlığı görevini kabul etmedi. 1955’ de Einstein 18 Nisan günü Princeton, New Jersey, ABD’ de öldü.

Telif hakkı © 2021 Tüm hakları saklıdır. Güncelleme: 08.01.2021 -- İlk Yayım: 01.12.2011 - Designed by: Fikret Korur - Powered By: Wordpress - Astral Theme