GÜNEŞ BİR NÖTRON YILDIZINA DÖNÜŞEBİLİR Mİ?

instagram by NASA

Güneş’in yaşı 5 milyar yıl olarak tahmin edilmekte, ömrü ise 10 milyar yıl olarak öngörülmektedir.  Öyleyse Güneş sönecek diye endişelenmemize gerek yok. Daha 5 milyar yıl var.

 

 

 

 

(Fotograf: NASA-Instagram)

 

Güneş’in kütlesi 2.10^30 kg’dır. Dünya’nın kütlesinin 333 bin katı olan bu devasa büyük kütle, evrendeki diğer yıldızlarla kıyasla çok büyük değildir. Bu nedenle güneşe orta büyüklükte bir yıldız denilebilir. Bir nötron yıldızının yarıçapı yaklaşık r= 10 km’dir. Güneş’in yarıçapı ise yaklaşık R=700.000 km’dir. Öyleyse Güneş’in bir nötron yıldızına dönüşmesi için içeriye doğru çökmesi gerekir. Bu olayda enerji korunumuna göre çekim potansiyel enerjisinin başka enerji formlarına (kinetik, ısı vb.) dönüşmesi anlamına gelir. Böylece mevcut enerji ile yıldız dönmelidir. Yani eylemsizlik momenti azalırken hızı aynı oranda artmalı– böylece açısal momentumu korunmalıdır (L=I×ω).
Sönen bir yıldızın karadelik, beyaz cüce veya nötron yıldızına dönüşmesi veya süpernova patlaması oluşturması yıldızın kütlesine bağlıdır. Güneş’in kütlesinin 1,5 katı büyüklüğünde veya daha büyük yıldızlar için nötron yıldızı olabilme ihtimali vardır. Güneş için bu ihtimalin geçerli olup olmayacağını inceleyelim isterseniz:

 

enerji hesabı
Özetle, bu öyle büyük bir enerjidir ki, Güneş’in varolduğu günden söneceği güne kadar ortaya çıkaracağı bütün enerji bundan 100 kat daha azdır. Güneş’in kütlesine göre ürettiği ve hatta üreteceği enerji bu çökmeyi karşılamaya yetmez. Bu nedenle Güneş’in bir nötron yıldızına dönüşmesi beklenemez.

YILDIZLAR ÖLDÜĞÜNDE GERİYE NE KALIR?

kütleye göre yıldızlar

  Not. MΘ: Güneşin Kütlesi.

 

Galaksimizde ayırt edilen en genç süpernova. (http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/trigger-for-milky-way-s-youngest-supernova-identified.html)
Galaksimizde ayırt edilen en genç süpernova. (http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/trigger-for-milky-way-s-youngest-supernova-identified.html)

Kırmızı DEV: Hidrojenin helyuma füzyonunun devam ettiği hacim olarak genişlemiş evredir. Güneş kırmızı dev olduğunda yaklaşık Dünyanın yörüngesine kadar genişleyecektir. Işık saçmaya devam ederler. Bazıları, Güneş’ten birkaç yüz kat daha parlak olabilir. Yukarıda belirtilen sınırlar dahilinde Güneş’ten büyük yıldızlar bu evreden sonra nötron yıldızlarına dönüşebilir, daha büyüklerinde ise süpernova patlaması görülebilir.
BEYAZ cüce: Güneş gibi orta büyüklükte yıldızlar için kırmızı devden sonra gerçekleşen aşamadır. enerjilerinin bitmesi sonucu yaklaşık Dünya’nın hacmine kadar küçülerek enerji kazanmaya çalıştıkları evredir.

Beyaz Cüce (http://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_468.html)
Beyaz Cüce (http://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery/image_feature_468.html)

Dr. Fikret KORUR